Narodowe Centrum Badań i Rozwoju jest agencją wykonawczą w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 oraz z 2010 r. Nr 28, poz. 146), powołaną do realizacji zadań z zakresu polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa.
 
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju otrzymuje środki finansowe na naukę, z przeznaczeniem na finansowanie strategicznych programów badań naukowych i prac rozwojowych, które bezpośrednio przekładają się na rozwój innowacyjności.
 
Zasady działania Narodowego Centrum Badań i Rozwoju określa ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (Dz. U. 96, poz. 616)
 
Do zadań Centrum należy m.in.:
 
1) współfinansowanie przedsięwzięć prowadzonych przez podmiot posiadający zdolność do zastosowania wyników projektu w praktyce,
2) wspieranie pozyskiwania przez jednostki naukowe środków na działalność badawczo-rozwojową pochodzących z innych źródeł niż budżet państwa,
3) wspieranie komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych oraz innych form ich transferu do gospodarki,
4) inicjowanie i realizacja programów obejmujących finansowanie badań naukowych lub prac rozwojowych oraz działań przygotowujących do wdrożenia wyniki badań naukowych lub prac rozwojowych;
5) inicjowanie i realizacja programów obejmujących finansowanie badań stosowanych,
6) udział w realizacji międzynarodowych programów badań naukowych lub prac rozwojowych, w tym programów współfinansowanych ze środków zagranicznych;
7) upowszechnianie w środowisku naukowym i gospodarczym informacji o planowanych i ogłaszanych konkursach na wykonanie projektów finansowanych przez Centrum;
8) popularyzowanie efektów zrealizowanych zadań;
9) realizacja innych zadań zlecanych przez Ministra, przy zapewnieniu środków finansowych na te cele.
 
Tryb realizacji zadań Centrum
Realizacja zadań Centrum obejmuje w szczególności:
 
1) określanie zakresów tematycznych programów, terminów i warunków ich realizacji;
2) ogłaszanie konkursów na wykonanie projektów w ramach realizowanych programów;
3) ocenę i wybór wniosków dotyczących wykonania projektów,
4) zawieranie umów o wykonanie projektów i ich finansowanie;
5) nadzór nad wykonaniem projektów, ich odbiór, ocenę i rozliczenie finansowe.
 
Wybór wykonawców projektów następuje w drodze konkursu ogłaszanego przez Dyrektora. Dyrektor ustala i ogłasza regulamin konkursu. Ogłoszenie o konkursie zamieszcza się w co najmniej jednym dzienniku o zasięgu ogólnopolskim, na stronie podmiotowej Centrum w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej urzędu obsługującego Ministra, w Biuletynie Informacji Publicznej oraz udostępnia w siedzibie Centru. Termin składania wniosków określony w ogłoszeniu o konkursie nie może być krótszy niż miesiąc od dnia opublikowania tego ogłoszenia.
 
Przystępując do konkursu należy przedstawić oświadczenie o niefinansowaniu i nieubieganiu się o finansowanie zadań objętych wnioskiem ze środków pochodzących z innych źródeł
 
Przyznawanie przez Centrum środków finansowych na wykonanie projektów następuje w drodze decyzji Dyrektora wydawanej na podstawie listy rankingowej pozytywnie zaopiniowanych wniosków.
 
Od decyzji przysługuje odwołanie do komisji odwoławczej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji. Komisja odwoławcza wydaje decyzję w sprawie przyznania lub odmowy przyznania środków finansowych nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia odwołania.  Na decyzję komisji odwoławczej przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
 
Dyrektor NCBiR zawiera z wykonawcą projektu, wybranym w drodze konkursu, umowę o wykonanie i finansowanie projektu.
W umowie określa się:
1) zakres tematyczny projektu, termin i warunki jego wykonania;
2) wysokość środków finansowych i tryb ich przekazywania przez Centrum;
3) sposób i tryb sprawowania przez Centrum nadzoru nad wykonaniem projektu;
4) sposób finansowego rozliczenia projektu;
5) sposób i zakres końcowej oceny merytorycznej projektu;
6) sposób i warunki udostępniania i rozpowszechniania efektów wykonanych projektów, z uwzględnieniem przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
 
Nadzór sprawowany przez Centrum nad wykonaniem projektu obejmuje:
1) ocenę raportów okresowych z wykonania projektu;
2) kontrolę w siedzibie wykonawcy projektu przez wyznaczony przez Dyrektora zespół kontrolujący;
3) uprawnienia Dyrektora do wstrzymania finansowania projektu w przypadku wydatkowania przez wykonawcę środków finansowych niezgodnie z umową lub nieosiągnięcia wyników zaplanowanych na danym etapie realizacji projektu do czasu wyjaśnienia nieprawidłowości;
4) uprawnienia Dyrektora do przerwania finansowania projektu w przypadku wydatkowania przez wykonawcę środków finansowych niezgodnie z umową lub nieterminowego albo nienależytego wykonywania umowy, w tym w szczególności stwierdzenia, na podstawie opinii komisji Rady do spraw realizacji strategicznych programów badań naukowych i prac rozwojowych – ulega zmniejszeniu zakres rzeczowy realizowanego projektu.
 
Dla projektów o całkowitej wartości dofinansowania przekraczającej 2 000 000 złotych Dyrektor zleca przeprowadzenie zewnętrznego audytu ich wykonania.
 
Szczegółowy tryb realizacji zadań Centrum reguluje ROZPORZADZENIE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu realizacji zadań Narodowego Centrum Badań i Rozwoju ( Dz. U. Nr 178, Poz. 1200)
 
 
 
Opracowała:
Teresa Bęć